کاهش سرمایه قهری به موجب عدم پرداخت سرمایه تعهدی
در شرکت های سهامی در زمان تأسیس شرکت معمولاً ۳۵ درصد سرمایه توسط سهامداران پرداخت می شود و مابقی در تعهد سهامداران می باشد که به آن سرمایه تعهدی می گویند، معمولاً حداکثر ظرف مهلت مقرر که نباید از ۵ سال بیشتر باشد، به سهامداران مهلت داده می شود نسبت به پرداخت سرمایه تعهدی خود اقدام نمایند، که در شرکت های تجارتی برخی از سهامداران به تعهد خود مبنی بر پرداخت سرمایه تعهدی خود اقدام نمی نمایند.
در این صورت هیأت مدیره شرکت موظف است نسبت به دریافت آن اقدام نماید کهپس از تشریفات قانونی و عدم پرداخت توسط سهامدار عملاً دو راه حل برای اعضای هیأت مدیره امکانپذیر می باشد. روش نخست کاهش سرمایه شرکت و روش دوم فروش سهام پرداخت نشده و مزایده آن.
لذا یکی از انواع کاهش سرمایه در شرکت های سهامی به علت عدم پرداخت سرمایه تعهدی می توان در نظر گرفت که روش اجرای آن به شرح ذیل می باشد:
در هر موقع که شرکت بخواهد تمام یا قسمتی از مبلغ پرداخت نشده سهام را مطالبه کند، باید مراتب را از طریق نشر آگهی در روزنامه کثیرالانتشاری که آگهی های مربوط به شرکت در آن منتشر می شود به صاحبان فعلی سهام اطلاع دهد. مبلغ پرداخت نشده سهام هر شرکت سهامی باید ظرف مدت مقرر در اساسنامه مطالبه شود. در غیر این صورت هیأت مدیره شرکت باید مجمع عمومی فوق العاده صاحبان سهام را به منظور تقلیل سرمایه شرکت تا میزان مبلغ پرداخت شده سرمایه دعوت کند و تشکیل دهد وگرنه هر ذی نفع حق خواهد داشت که برای تقلیل سرمایه ثبت شده شرکت تا میزان مبلغ پرداخت شده به دادگاه رجوع کند. مطالبه مبلغ پرداخت نشده سهام یا هر مقدار از آن باید از کلیه صاحبان سهام و بدون تبعیض به عمل آید.
لذا پس از رعایت تشریفات مذکور و عدم پرداخت سرمایه تعهدی توسط سهامداران مربوطه، شرکت می بایستی مستندات و مدارک مربوط را جهت کاهش سرمایه به اداره ثبت مربوطه ارائه نمایند.